Wat is decaf?
Decaf is de afkorting van decaffeinated, ofwel cafeïnevrij gemaakte koffie. Het is gewone koffie waar de cafeïne vóór het branden uit is gehaald. Koffiebonen bevatten van nature ongeveer 1 tot 2,5 procent cafeïne. Bij decaf blijft daar hooguit een heel klein deel van over.
Hoeveel cafeïne zit er nog in?
Volgens het Voedingscentrum zit er in een kopje decaf van 125 ml ongeveer 3 mg cafeïne. Dat is ongeveer evenveel als in een stukje melkchocolade. Een kopje gewone filterkoffie zit rond de 60 mg. Douwe Egberts en Simon Levelt melden dat cafeïnevrije koffie in Nederland wettelijk niet meer dan 0,1 procent cafeïne mag bevatten, berekend op de droge stof. Voor oploskoffie noemt het Warenwetbesluit Koffie- en cichorei-extracten een grens van 0,3 procent.
Decaf is dus niet nul, maar het verschil met gewone koffie is groot. Een volledig overzicht per drankje staat in hoeveel cafeïne zit er in koffie.
Hoe wordt cafeïne uit koffie gehaald?
Dit gebeurt met de groene, nog ongebrande bonen. Er zijn verschillende methodes.
| Methode | Hoe werkt het | Goed om te weten |
|---|---|---|
| Waterproces (bijvoorbeeld Swiss Water) | De bonen gaan in heet water. Een filter haalt de cafeïne eruit, en het smaakrijke water gaat terug naar nieuwe bonen | Zonder oplosmiddelen. De aanbieder zegt dat het ongeveer 99,9 procent van de cafeïne verwijdert |
| CO2-methode | Samengeperste CO2 neemt de cafeïne mee uit de bonen | Zonder organische oplosmiddelen |
| Oplosmiddel, vaak ethylacetaat | De bonen worden gestoomd en met een oplosmiddel behandeld | Soms op het etiket als EA decaf of sugarcane decaf |
Het Voedingscentrum noemt ook water, stoom en organische oplosmiddelen, en een nieuwe optie waarbij een koffieplant zelf geen cafeïne aanmaakt. Het meldt bij oplosmiddelen dat resten bijna helemaal verdwijnen bij het branden, en dat wat overblijft geen schadelijke gevolgen heeft.
Tip: wil je liever geen oplosmiddelen, zoek dan op het etiket naar waterproces, Swiss Water of CO2. Staat er EA decaf of sugarcane decaf, dan is ethylacetaat gebruikt.
Smaakt decaf anders?
Soms een beetje. Het proces haalt naast cafeïne ook wat aroma uit de boon. Goede decaf is tegenwoordig prima, maar je merkt het verschil vaker bij oudere of goedkopere bonen.
Dat kun je zelf beïnvloeden:
- Koop verse bonen. Decaf wordt net als andere koffie snel flauw als hij oud is. Zie koffiebonen bewaren.
- Kies een medium of donkere branding voor espresso en melkkoffie. Zie koffiebonen en branding.
- Maal vlak voor het zetten. Zie beste koffiemolen.
- Zet hem zoals gewone koffie. Dezelfde verhouding en maling als bij je andere bonen. Zie hoeveel koffie per kop.
Voor wie is decaf handig?
- Als je 's avonds nog een kop wilt zonder dat het je slaap in de weg zit.
- Als je gevoelig bent voor cafeïne, bijvoorbeeld door rusteloosheid of hartkloppingen.
- Als je zwanger bent. De Gezondheidsraad adviseert zwangere vrouwen niet meer dan 2 kopjes van 125 ml decaf per dag, uit voorzorg.
Heb je een medische reden om cafeïne of koffie te mijden? Overleg dan met je huisarts.
Is decaf gezonder?
Voor het cafeïnegedeelte wel. Volgens het Voedingscentrum is het verband met een lager risico op diabetes type 2 vergelijkbaar voor koffie met en zonder cafeïne. De stoffen die het LDL-cholesterol verhogen, cafestol en kahweol, zitten in decaf in vergelijkbare hoeveelheden als in gewone koffie. Hoe beter de koffie gefilterd is, hoe minder daarvan erin zit.
Decaf kopen: waar let je op?
| Let op | Waarom |
|---|---|
| Het proces op het etiket | Waterproces of CO2 als je geen oplosmiddelen wilt |
| De branddatum | Hoe verser, hoe meer smaak |
| Hele bonen of gemalen | Hele bonen blijven langer vers |
| Arabica of robusta | Arabica smaakt doorgaans zachter. Zie arabica of robusta |
| Het apparaat dat je gebruikt | Voor een volautomaat of espresso, zie beste koffiebonen voor espresso |
Als je decaf in een volautomaat gebruikt, spoel dan even tussen gewone en decaf-koffie, zodat er geen restje cafeïnehoudende koffie in de molen blijft zitten.
Conclusie
Decaf is geen magie, maar goede koffie waar bijna alle cafeïne uit is. Kies verse bonen, let op het proces op het etiket en zet hem zoals je gewone koffie. Dan merk je het verschil in je nachtrust meer dan in je kopje.
Bronnen
Hier komen de cijfers en adviezen in deze gids vandaan: