Kaasplank maken: hoeveel kaas en wat heb je nodig

Hoe maak je een kaasplank die klopt?

Een kaasplank lijkt simpel, tot je voor acht mensen staat en niet weet hoeveel je moet kopen. Dit is de korte weg: kies eerst wat de plank moet zijn, dan pas de kazen.

De hoeveelheden in deze gids zijn onze eigen vuistregels. We vonden geen officieel advies voor het aantal gram kaas op een plank. Wat we wel konden toetsen aan een onafhankelijke bron, zoals bewaren en veiligheid, komt van het Voedingscentrum en staat apart benoemd.

Hoeveel kaas per persoon?

Dit is onze eigen vuistregel, geen regel van een instantie:

Voor tien mensen na het diner is dat dus ongeveer 750 gram. Verdeel dat over vier of vijf soorten, dan ligt er van elke soort een stuk van 150 tot 200 gram.

Het Voedingscentrum geeft een idee van wat een portie is: een blokje kaas is ongeveer 10 gram en een geitenkaasje ongeveer 20 gram. Met 50 gram heb je dus vijf blokjes.

Welke kazen zet je erop?

Een goede plank heeft verschil. Een handige indeling, ook weer onze eigen aanpak:

1. Een harde kaas, bijvoorbeeld een oude Goudse. Pittig en stevig, makkelijk te snijden.
2. Een jonge of belegen kaas voor wie het mild wil. Het Voedingscentrum noemt als rijpingstijd minimaal 4 weken voor jong, 4 maanden voor belegen en 10 maanden voor oud. Hoe langer de kaas rijpt, hoe droger en pittiger.
3. Een zachte kaas met witte korst, zoals brie of camembert.
4. Een geitenkaas of blauwaderkaas voor wie iets pittigs wil. Blauwe schimmelkaas hoeft niet op elke plank, een tweede mildere kaas is dan een veilige keuze.
5. Eventueel een verse kaas, zoals een kaasje van mozzarella of hüttenkäse, als je iets frisser wilt.

Heb je een grote groep, neem dan liever meer van drie of vier kazen dan een klein stukje van acht. Dan loopt de plank niet halverwege leeg.

Wat zet je erbij?

Dit is smaak en geen regel. Wat vrijwel altijd werkt:

• Brood en crackers. Een stokbrood in plakjes en een neutrale cracker. Te sterke smaken verstoren de kaas.
• Fruit. Druiven, stukjes peer of appel en vijgen.
• Iets zoets. Een confituur, vijgenspread of honing.
• Noten. Walnoten of amandelen.
• Iets zouts of zuurs. Augurkjes of olijven.

Let op de zouthoeveelheid: kaas bevat al veel zout en het Voedingscentrum noemt dat ook. Houd de rest van de plank dus niet te zout.

Wijn erbij? Dat is een kwestie van smaak. Voor de glazen lees je de gids over de beste wijnglazen.

Veilig voor zwangeren en kleine kinderen

Dit is het enige stuk waar de keuze echt uitmaakt, dus hier de bronnen erbij. Het Voedingscentrum schrijft dat verreweg de meeste kaas in Nederland van gepasteuriseerde melk is gemaakt en veilig is. In kaas van rauwe melk kunnen ziekmakende bacteriën zitten, zoals listeria of salmonella. Voor zwangeren, ouderen, jonge kinderen en mensen met een verminderde weerstand is het advies om geen kaas van rauwe melk te eten.

Je herkent zulke kaas aan de aanduiding "au lait cru" of "rauwe melk" op het etiket. Vooral rauwmelkse kaas die gerijpt is, zoals schimmelkazen van rauwe melk, is riskant. Het Voedingscentrum noemt als voorbeelden Camembert au lait cru, Reblochon en brie de Coulommiers. Bij harde boerenkaas van rauwe melk is het risico op listeria kleiner, maar salmonella komt volgens het Voedingscentrum wel voor. Om elk risico te vermijden kunnen zwangeren boerenkaas beter niet eten.

In de praktijk: staat er een zwangere of een peuter aan tafel, kies dan kazen die gepasteuriseerd zijn en lees het etiket. Heb je twijfel, vraag het de kaasboer.

Moet de korst mee?

Volgens het Voedingscentrum is de plastic laag rond harde kaas niet eetbaar, ook de laag rond roodschimmelkazen zoals Port Salut niet. Bij witte korstkazen zoals brie en camembert is de korst wel eetbaar. Snijd dus plastic of wasachtige randen niet mee op de plank.

Zo houd je kaas goed

• Haal de kaas voor het serveren uit de koelkast. Een uur van tevoren is een gebruikelijke tip, maar dat is onze eigen aanwijzing en geen advies van een instantie. Zacht en op kamertemperatuur proeft kaas vaak beter.
• Zet de plank niet lang in een warme kamer. Het Voedingscentrum meldt dat kaas boven de 20 graden gaat zweten, en hoe vetter, hoe meer. Zachte kazen laat je daarom niet uren staan.
• Bewaar kaas in de koelkast. Het Voedingscentrum noemt voor jonge en jong belegen kaas ongeveer een week houdbaarheid in kaaspapier of folie, voor belegen en oude kaas ongeveer twee weken, en voor plakken en geraspte kaas na openen ongeveer drie dagen.
• Schimmel op harde kaas snijd je ruim weg, minstens een centimeter, zegt het Voedingscentrum. Dat geldt alleen voor harde kazen zoals Goudse en Edammer.

Wat heb je nodig om te serveren?

De plank zelf en een paar messen. Dit zijn onze eigen aanwijzingen, geen testresultaten:

1. Plank op maat. Een plank van ongeveer 40 centimeter is ruim voor 4 tot 6 mensen. Voor 10 mensen heb je er twee of een groter model nodig.
2. Een mes per soort kaas. Dan smaakt de brie niet naar de blauwe kaas.
3. Een materiaal dat schoon te krijgen is. Hout hoort niet in de vaatwasser, tenzij de fabrikant dat zegt. Lees de aanwijzing. Voor het verschil tussen hout, bamboe en kunststof, zie de gids over de beste snijplank.
4. Een bak of stolp om de rest te bewaren. Dat scheelt weggooien.

Producten om te bekijken

De keuze hieronder is een selectie per soort, geen ranglijst en geen test. De kenmerken komen uit de productomschrijving.

• De BOSKA Party Cheese Set is een kaasplank van eikenhout met messen en een magneetstrip.
• De Boska Kaasmessenset Copenhagen is een set van drie kaasmessen van rvs, vaatwasserbestendig.
• De Alora Borrelplank Party Plank XL is een grote borrelplank van hout.
• De Mepal Modula kaasstolp is een kaasstolp met een inhoud van 2800 ml en een snijplank, om kaas te bewaren.

Veelgemaakte fouten

• Te veel verschillende kazen. Acht stukjes van 50 gram zijn minder leuk dan vier stukken van 100 gram.
• Allemaal dezelfde hardheid. Dan lijkt elke hap op de vorige.
• De kaas koud serveren. Direct uit de koelkast proeft veel kaas vlak.
• Rauwmelkse kaas voor zwangeren of kinderen. Zie hierboven.
• De plank te lang laten staan. Zie de tips over zweten en bewaren.

Conclusie

Reken op 50 tot 125 gram per persoon, kies drie tot vijf kazen met verschil in hardheid, zet er brood, fruit en iets zoets bij en let op de bron van de melk als er zwangeren of kleine kinderen mee eten. Bewaar wat over is in de koelkast. Meer lezen over de rest van de tafel? Kijk bij kerstdiner zonder stress, bij de tips voor gourmetten of bij de gids over de beste serviesset.

Bronnen

• Voedingscentrum: Kaas
• Voedingscentrum: Listeria