Het korte antwoord
Gietijzer is zwaar, houdt warmte goed vast en kan tegen hoge temperaturen. Het opwarmen duurt langer dan bij rvs of aluminium, maar eenmaal heet blijft de pan lang warm, waardoor je er uren op een klein vuurtje mee kunt stoven. Wil je weten of gietijzer past bij jou? Lees dan eerst beste koekenpan kopen.
Hieronder staat hoe je er goed voor zorgt. Volg bij twijfel altijd de instructies van de fabrikant van jouw pan.
Zonder laag of geëmailleerd?
| Gietijzer zonder laag | Geëmailleerd gietijzer | |
|---|---|---|
| Laag | Geen, het ijzer is bloot | Een laag van gesmolten glas (email) |
| Afwassen | Met de hand, liefst zo min mogelijk sop | Mag met afwasmiddel |
| Inoliën | Ja, na elk gebruik | Niet nodig |
| Anti-aanbak | Ontstaat door inbranden en gebruik | Beperkt |
| Gevoelig voor | Roest | Barstjes en afspringen van de laag |
Een emaillaag is kras- en roestbestendig, maar brozer. Bij onzorgvuldig gebruik kunnen er barstjes in komen. Dan kun je de pan blijven gebruiken, maar smeer je het blote ijzer met olie in.
Inbranden: een nieuwe of drooggelopen pan
Door te verhitten met olie vormt zich op het ijzer een harde, zwarte laag die kleeft minder en beschermt tegen roest.
- Was de pan met warm water en een beetje afwasmiddel en schrob hem goed. Bij een nieuwe pan haal je zo stof en een eventuele beschermlaag van de fabriek weg. Staat er in de handleiding dat de pan al is ingebrand, volg dan die instructies.
- Droog hem helemaal af. Zet hem eventueel even op het vuur tot hij helemaal droog is.
- Wrijf er een heel dun laagje olie in met een doek, ook aan de buitenkant. Veeg het meeste weer af, want te veel olie wordt plakkerig.
- Verhit de pan op het fornuis of in een hete oven tot hij licht begint te roken. Laat hem daarna afkoelen.
- Herhaal dit een paar keer voor een stevige laag.
De exacte temperatuur en tijd verschillen per fabrikant en soort olie. Volg de handleiding van jouw pan.
Tip: gebruik de pan veel. Bak vet vlees of aardappelen en je pan wordt vanzelf beter. Een intensief gebruikte pan ziet er zwart en glanzend uit.
Schoonmaken na gebruik
- Laat de pan iets afkoelen, maar niet helemaal.
- Spoel hem af met warm water en gebruik een borstel of zachte spons. Breng zo min mogelijk afwasmiddel aan.
- Droog hem meteen af.
- Wrijf een heel dun laagje olie in het ijzer.
- Berg hem droog op.
Laat de pan nooit nat staan en niet in de vaatwasser, want dan roest hij.
Roest verwijderen
Roest is niet erg en meestal te herstellen:
- Schrob de roest weg met een staalspons of een grove borstel, eventueel met wat zout.
- Was de pan en droog hem helemaal af.
- Brand hem opnieuw in, zoals hierboven.
Wat mag er wel en niet in?
| Wel | Liever niet |
|---|---|
| Vlees, aardappelen, groente, stoven | Veel zure sauzen of tomaat voor een lange tijd, zeker als de laag nog dun is |
| Bakken op hoge temperatuur | De pan laten vallen of plotseling afschrikken met koud water |
| In de oven, als de steel dat kan | Een geëmailleerde pan oververhit laten staan |
Veelgemaakte fouten
- Te veel olie bij het inbranden. Dat geeft een plakkerige laag.
- De pan laten staan zonder te drogen.
- Elke keer met veel afwasmiddel schrobben bij een pan zonder laag.
- De pan laten vallen.
Conclusie
Een gietijzeren pan vraagt wat zorg: met de hand wassen, droogmaken en inoliën. Dan gaat hij tientallen jaren mee en wordt hij steeds beter. Zoek je een mes om bij te koken? Lees beste keukenmes kopen.