Beste vaatwasser kiezen: maat, type en zuinig wassen

Waar draait het om bij een vaatwasser?

Vaatwassers zien er aan de buitenkant bijna hetzelfde uit. Toch zijn er echte verschillen, zegt de Consumentenbond: in afmeting, capaciteit, mogelijkheden, gebruiksgemak en prestaties. Het scheelt veel als je weet wat je zoekt voor je in de winkel staat.

We hebben de vaatwassers hieronder niet zelf getest. De Consumentenbond heeft wel een test, maar de uitslag per model zit achter een betaalmuur. Daarom noemen we geen beste model en geven we geen scores. Wat we wel doen: uitleggen waar je op let, met onafhankelijke bronnen, en vier voorbeelden laten zien die elk een andere keuze vertegenwoordigen.

Zoek je een apparaat voor een andere klus in huis? Kijk dan ook naar onze gids over de beste wasmachine. Daar gelden dezelfde slimme vragen over inhoud, energielabel en gebruik.

Welk type past bij je keuken?

Er zijn grofweg drie soorten. Dit is de indeling van de Consumentenbond.

• Inbouwvaatwasser. Je bouwt hem onder het aanrechtblad in en zet het paneel van je keukenkastjes op de deur. Bij een volledig geïntegreerd model zit het bedieningspaneel binnenin of bovenop de deur. Dat is volgens de Consumentenbond de meest voorkomende variant. Bij een half geïntegreerd model zit het paneel aan de buitenkant.
• Vrijstaande vaatwasser. Staat los en heeft een afgewerkte buitenkant, meestal wit of rvs. Volgens de Consumentenbond zijn ze meestal iets goedkoper dan inbouwmodellen. Van veel vrijstaande modellen kun je het bovenblad afhalen, zodat je ze toch onder het aanrechtblad kunt zetten.
• Onderbouwvaatwasser. Heeft een eigen deur zoals een vrijstaand model, maar geen bovenblad. Je zet hem vast onder het keukenblad. Er zit een inspringing onderaan, zodat je een doorlopende keukenplint kunt plaatsen.

Wil je het apparaat laten verdwijnen in de keuken? Kies dan inbouw. Wil je hem los neerzetten of staat hij op een plek zonder kastjes? Kies vrijstaand. Heb je al een keuken en wil je alleen een vervanger, kijk dan eerst wat er nu staat.

Welke maat heb je nodig?

De Consumentenbond noemt vier maten:

Een XXL-vaatwasser past onder een hoger aanrechtblad en heeft een hogere binnenruimte. Dat is handig voor grote borden en lange wijn- of bierglazen. Een kleine vaatwasser is volgens de Consumentenbond geschikt voor een huishouden van een of twee personen, of als je weinig ruimte hebt. Het aanbod aan kleine modellen is niet groot.

Let op: meet de nis voor je koopt. De Consumentenbond adviseert bij inbouw de nisdiepte, breedte en hoogte te meten, en ook de hoogte van het frontpaneel en de plint.

Plint en sleepdeur: een detail dat je kunt missen

Bij een inbouwvaatwasser zijn er twee deursystemen. Bij deur-op-deur zit het paneel direct op de vaatwasser, dat hebben de meeste modellen. Bij een sleepdeur schuift het paneel omhoog als je de deur opent.

Is de plint van je keuken laag, 9 centimeter of minder, dan kan het paneel bij het openen onderin tegen de plint botsen. Dan is een sleepdeur de oplossing, of soms een uitsparing in de plint. De Consumentenbond noemt als voorbeeld de IKEA-keuken met het METOD-systeem, die een volledig geïntegreerde vaatwasser met sleepdeur vraagt.

Zo kies je een zuinige vaatwasser

De Consumentenbond zegt dat een standaard of XXL-vaatwasser voor 12 tot 16 couverts het zuinigst is, op voorwaarde dat je hem vol krijgt. Krijg je hem meestal niet vol, dan is een kleinere vaatwasser een goede keuze. Milieu Centraal geeft hetzelfde advies: kies het liefst een standaardformaat en zet hem pas aan als hij vol is.

Het energielabel helpt je daarbij. Sinds 1 maart 2021 loopt het van A (zuinigst) tot G (minst zuinig). De meeste vaatwassers vallen volgens de Consumentenbond in klasse A, B of C. Op het label staan ook het stroomverbruik per 100 wasbeurten, het aantal couverts, het waterverbruik per wasbeurt, de programmaduur en het geluidsniveau. De cijfers zijn gebaseerd op het ecoprogramma.

Let op bij een oud label: een A++ van vroeger kan volgens de Consumentenbond onder het nieuwe label in klasse E vallen. Een lage letter betekent dus niet automatisch dat een apparaat onzuinig is.

Over hotfill, waarbij de vaatwasser warm water uit de kraan gebruikt, zijn beide bronnen kritisch. De Consumentenbond schrijft dat volledige hotfill (alleen op de warmwaterleiding) geen besparing oplevert. Milieu Centraal raadt het zelfs af, omdat voor koud spoelen dan toch warm water wordt gebruikt.

Programma's en opties: wat heb je echt nodig?

Vaatwassers hebben volgens de Consumentenbond zo'n 4 tot 7 programma's. Deze komen het vaakst voor:

• Automatisch of normaal: voor de dagelijkse vaat, past zich aan de hoeveelheid vuil aan.
• Eco: ook voor de dagelijkse vaat, bespaart water en energie, maar duurt langer.
• Intensief: voor heel vieze vaat, verbruikt meer water en energie.
• Kort: voor niet al te vieze vaat zonder aangekoekt vuil.

Milieu Centraal noemt het ecoprogramma voor gewoon vieze vaat de beste keuze. Dat bespaart meer dan 25 procent stroom en meer dan 20 procent water ten opzichte van het standaardprogramma. Het duurt langer, maar wast op een lagere temperatuur. Wil je het sneller, dan is het korte programma ook zuinig.

Handige opties zijn volgens de Consumentenbond een resttijdindicatie, een uitgestelde start, inklapbare rekken, een verstelbaar bovenrek, halve belading en verlichting binnenin. Bedenk wat jij gebruikt: wat je niet nodig hebt, hoef je niet te betalen. Bediening via een app is er ook, maar de Consumentenbond vraagt zich af of dat voor iedereen handig is.

Merk en kwaliteit

Vaatwassers van Bosch en Siemens worden volgens de Consumentenbond het meest verkocht. Consumenten zijn volgens het jaarlijkse merkonderzoek van de Consumentenbond het meest tevreden over een ander merk. Verkoopcijfers zeggen dus niets over tevredenheid. Kijk daarom ook naar de garantie en naar waar je het apparaat laat repareren.

Duurdere modellen hebben volgens de Consumentenbond bijvoorbeeld een koolborstelloze motor, die stiller, efficiënter en minder slijtgevoelig is, of extra functies zoals een comfortlift.

Vaatwasser of afwassen met de hand?

Milieu Centraal schrijft dat afwassen met de hand in een teiltje minder energie kost dan met een gemiddelde vaatwasser. Was je af onder een lopende kraan, dan is dat voordeel weg. De belasting zit vooral in het opwarmen van het water. Een vaatwasser is dus vooral handig, niet automatisch zuiniger. Gebruik je hem goed, dan kun je volgens Milieu Centraal bijna 40 procent op het stroomverbruik besparen: pas aanzetten als hij vol is en het ecoprogramma kiezen.

Voorspoelen met de hand is meestal niet nodig. Niet voorspoelen bespaart volgens Milieu Centraal ongeveer een derde aan water en energie, als je warm water zou gebruiken. Veeg wel eerst de etensresten weg.

Wat er in de vaatwasser gaat, telt ook mee. Of bestek en glas tegen de machine kunnen, lees je in onze gidsen over een bestekset, wijnglazen en een serviesset. Welke vaatwastabletten bij je machine en je water passen, staat in een eigen gids.

Vaatwassers om te bekijken

De keuze hieronder is een selectie per soort, geen ranglijst en geen test. De kenmerken komen uit de productomschrijving.

• De Bosch SMS4ECW28E is volgens de omschrijving een vrijstaande vaatwasser van 60 cm in wit, met energielabel A, een extra droogoptie en Home Connect.
• De Bosch SMV4EAX28E is een inbouwvaatwasser van 60 cm met Home Connect en energielabel A.
• De Inventum IVW4508A is een smalle inbouwvaatwasser van 45 cm breed voor 10 couverts, volledig integreerbaar.
• De Klarstein mini-vaatwasser is een klein tafelmodel voor 6 couverts met 6 wasprogramma's.

Veelgemaakte fouten

• Niet meten. Een vaatwasser die niet in de nis past, kost je een omweg. Meet nisdiepte, breedte, hoogte en plint.
• Een te grote vaatwasser kopen voor een klein huishouden. Dan draait hij half vol, en dat is volgens Milieu Centraal onzuinig.
• Alleen op de letter van het energielabel kijken. Kijk ook naar het stroomverbruik per 100 wasbeurten, het waterverbruik en het geluid.
• Voorspoelen. Dat kost water en energie en is meestal niet nodig.
• Een oude vaatwasser laten staan. Een zeer oude machine van meer dan 15 jaar kun je volgens Milieu Centraal beter laten recyclen. De Consumentenbond zegt echter dat vaatwassers de afgelopen jaren niet veel zuiniger zijn geworden, dus vervangen loont vooral bij een erg oud model.

Conclusie

Een goede vaatwasser past in je keuken, past bij hoeveel vaat je hebt en wordt vol aangezet. Kies eerst het type en de maat, kijk dan naar het energielabel en gebruik het ecoprogramma. Heb je een eenpersoonshuishouden of weinig ruimte, dan is een smalle of mini-vaatwasser een goede keuze. Vergelijk daarna een paar modellen naast elkaar op afmeting, couverts, verbruik en geluid.

Bronnen

• Consumentenbond: Vaatwasser kopen: waar let je op?
• Consumentenbond: Inbouw of vrijstaande vaatwasser kopen
• Consumentenbond: Zo vind je een zuinige vaatwasser
• Milieu Centraal: Vaatwasser: koop- en bespaartips