Beste vaatwastabletten: all-in-one, classic of eco kiezen

Waar draait het om bij vaatwastabletten?

Het schap met vaatwastabletten is groot en alles belooft schone vaat. In de praktijk gaat het om drie vragen: welk type past bij jouw vaatwasser, hoe hard is je water en hoeveel wil je het milieu belasten? De rest is vooral verpakking en reclame.

We hebben de tabletten hieronder niet zelf getest. De Consumentenbond test vaatwasmiddelen wel, op reiniging, glans, kalkaanslag en milieu-impact, maar de uitslag per merk zit achter een betaalmuur. Daarom noemen we geen winnaar en geen scores. Wat we wel doen: uitleggen waar je op let, met bronnen, en vier voorbeelden laten zien die elk een andere keuze vertegenwoordigen.

Zoek je eerst een nieuw apparaat? Lees dan onze gids over de beste vaatwasser. Daar staat ook hoe je zuinig afwast.

All-in-one of classic?

Dit is de indeling van de Consumentenbond.

• All-in-one. In een all-in-one middel zit alles wat je nodig hebt: reiniger, glansspoelmiddel en onthardingszout. Je hoeft dus meestal niets apart bij te vullen. Het is makkelijk te doseren en precies genoeg voor een volle vaatwasser.
• Classic. In een classic middel zit alleen reiniger. Glansspoelmiddel en zout voeg je apart toe aan de machine, die ze op het juiste moment in de wascyclus gebruikt. Volgens de Consumentenbond krijgen beide soorten de vaat over het algemeen prima schoon.

Een all-in-one tablet heeft ook nadelen. Bij een kleine vaat of een kleine vaatwasser kun je de hoeveelheid niet aanpassen. En bij een kort programma lost een tablet niet altijd goed op.

Een tablet mag je volgens de Consumentenbond doormidden breken als de vaatwasser niet vol is. Capsules zijn er ook. Die zijn naar verhouding duurder, maar worden regelmatig in de aanbieding verkocht. Berg capsules veilig op: ze kunnen er in kinderogen uitzien als snoep.

Hoe hard is je water?

Kalk geeft een witte waas op je servies en slaat ook neer in de machine. Zout ontkalkt het water. De hardheid wordt aangegeven in graden Duitse hardheid (°dH). Volgens de Consumentenbond is de gemiddelde waterhardheid in Nederland 8°dH, en komt hij maar op een paar plekken boven 12°dH uit. Je vindt de hardheid in jouw regio op de site van je waterleverancier.

Bij een all-in-one tablet is extra zout meestal niet nodig. Heb je hard water? Lees dan de verpakking. De Consumentenbond zegt dat bij een hardheid boven 21°dH meestal extra zout wordt geadviseerd, bij sommige middelen al vanaf 14°dH. Gebruik je een all-in-one en voeg je toch zout toe, zet de waterhardheid van de machine dan op zacht.

Tip: blijft de vaatwasser vragen om zout of glansspoelmiddel terwijl je een all-in-one gebruikt? Dat kan. Veel vaatwassers stoppen met die meldingen als je ze op all-in-one zet, zie de handleiding.

Glansspoelmiddel, zout en onderhoud

Heb je een classic tablet? Dan heb je ook glansspoelmiddel en zout nodig.

• Glansspoelmiddel zorgt dat de vaat beter droogt en zonder waterstrepen. Blijft de vaat vlekkerig of nat, verhoog dan de dosering. Blijft er een kleverig laagje achter, verlaag hem dan. Het reservoir zit in het doseerbakje naast het wasmiddel.
• Onthardingszout gaat in het zoutcompartiment op de bodem van de machine. Is er zout gemorst in de machine? Draai dan een spoelprogramma om het zout weg te spoelen, want het is vrij agressief.

Gebruik je een all-in-one en is de waterhardheid goed ingesteld, dan heb je volgens de Consumentenbond meestal ook geen antikalkmiddel nodig. Wast je vaatwasser vaak op lage temperatuur, dan kunnen de leidingen vervetten. Draai daarom eens per maand een heet programma of het reinigingsprogramma. Helpt dat niet, dan kan een machinereiniger geen kwaad.

Waarom lost een tablet niet op, of worden glazen dof?

De Consumentenbond noemt een paar oorzaken voor een tablet die niet goed oplost: een programma dat niet past, een doseerbakje dat niet goed opengaat of een geblokkeerde sproeiarm. Controleer de sproeiarmen en probeer een iets langer programma. Leg een tablet bovendien in het doseerbakje en niet los in de machine, want dan kan hij te vroeg oplossen en wegspoelen tijdens het voorwassen.

Worden glazen dof? Als je de dofheid kunt afpoetsen, werkt het wasmiddel misschien niet goed of staat de waterhardheid te laag. Is het glas blijvend aangetast, dan is er glascorrosie en dat is niet te herstellen. Je voorkomt het met een glas- of delicaatprogramma, met handwas, met de juiste dosering en door glazen niet tegen elkaar te zetten. Een middel met glasbescherming kan ook helpen. Wil je weten welke glazen goed tegen de vaatwasser kunnen? Lees dan onze gids over wijnglazen.

Voor zilveren bestek is de tip om het met de hand te wassen. De Consumentenbond raadt een middel met zilverbescherming af, omdat de stof daarvoor behoorlijk milieubelastend is. Welk bestek goed tegen de machine kan, lees je in de gids over een bestekset.

Het milieu: waar let je op?

Volgens de Consumentenbond zitten er in vaatwasmiddelen stoffen die schadelijk kunnen zijn voor het milieu en de gezondheid. De meeste resten worden in de rioolwaterzuivering uit het water gehaald, maar niet altijd allemaal. Zij noemen onder meer bepaalde geurstoffen, conserveringsmiddelen en kleurstoffen. Kleurstoffen voegen niets toe aan het vaatwasresultaat. Het milieu telt voor 10 procent mee in het testoordeel van de Consumentenbond.

Wat kun je doen?

• Kies een keurmerk. De Consumentenbond noemt het EU Ecolabel en het Nordic ecolabel. Deze labels laten zien dat een middel voldoet aan strenge milieueisen. Het Cleanright-productlogo is minder streng: het is bedacht door de koepelorganisatie van schoonmaakmiddelen zelf.
• Lees de ingrediënten. Fabrikanten moeten de lijst op een website zetten en daarnaar verwijzen op de verpakking. Via waarzitwatin.nl lees je meer over de effecten van stoffen.
• Let op de verpakking. De folie rond tabletten en pods bestaat vaak uit PVA. Van die folie is volgens de Consumentenbond nog niet duidelijk of hij volledig afbreekt in het milieu. Sommige merken verkopen tabletten zonder plastic omhulsel.

Milieu Centraal zet het in perspectief: de grootste winst haal je met het ecoprogramma, dat meer dan 25 procent stroom en meer dan 20 procent water bespaart. De effecten van watergebruik en vaatwasmiddel zijn volgens hen in verhouding minder groot. Een milieuvriendelijk middel is dus fijn, maar een vol gevulde vaatwasser op eco doet meer.

Tabletten en spullen om te bekijken

De keuze hieronder is een selectie per soort, geen ranglijst en geen test. De kenmerken komen uit de productomschrijving.

• De Finish Ultimate All in One Citroen is volgens de omschrijving een all-in-one capsule met citroengeur, verpakt per 42 capsules.
• De Ecover All-in-One is volgens de omschrijving een all-in-one tablet met zout en glansspoelmiddel, zonder plastic omhulsel.
• Het Finish glansspoelmiddel is een fles van 800 ml voor wie een classic tablet gebruikt.
• Het Henkel vaatwaszout is regenereerzout voor het zoutcompartiment van een vaatwasser, voor classic tabletten en hard water.

Veelgemaakte fouten

• Te veel dosering. Meestal is 1 tablet genoeg. Bij een halfvolle machine kun je een tablet breken.
• Een all-in-one gebruiken bij een kort programma. Daar lost de tablet niet altijd goed op. Kies een iets langer programma of een ander middel.
• Zout toevoegen terwijl de hardheid al op "hard" staat. Gebruik je een all-in-one met extra zout, zet de waterhardheid dan op zacht.
• De tablet los in de machine leggen. Hij kan wegspoelen voor het hoofdprogramma begint.
• Kijken naar de geur in plaats van naar het label. Geurstoffen en kleurstoffen helpen de vaat niet en belasten het milieu.

Conclusie

Voor de meeste huishoudens is een all-in-one tablet het makkelijkst. Heb je erg hard water of wil je zelf doseren, dan is een classic tablet met losse spoelmiddel en zout een goed alternatief. Kies een keurmerk als het milieu telt, gebruik het ecoprogramma en zet de vaatwasser pas aan als hij vol is. Vergelijk daarna een paar verpakkingen op type, aantal en keurmerk.

Bronnen

• Consumentenbond: Soorten vaatwasmiddelen
• Consumentenbond: Vaatwastabletten, impact op het milieu
• Consumentenbond: Test vaatwasmiddelen
• Milieu Centraal: Vaatwasser: koop- en bespaartips