Beste wake-up light kiezen: wat het doet en waar je op let

Wat doet een wake-up light?

Een wake-up light is een wekker met een lamp erin. Een half uur tot een uur voor je alarm gaat het licht aan, eerst zacht en roodachtig, daarna steeds helderder en geler. Zo bootst de lamp een zonsopgang na. Wanneer het alarm afgaat, is de kamer al licht. Veel modellen laten daarna ook een geluid horen, zoals vogels of radio.

Het idee komt uit de biologie. Volgens de Consumentenbond houdt daglicht je biologische klok gelijk met het ritme van de aarde. Eind oktober gaat de klok terug en is het 's ochtends weer lang donker. Dan kan een lamp die licht geeft vóór het alarm het opstaan verzachten.

Wat het niet doet: je slaap goed maken. Bij UW Medicine, het medische centrum van de Universiteit van Washington, zegt een psychiater dat het belangrijkste is dat je genoeg slaapt, minstens zeven uur. De Consumentenbond noemt 7 tot 9 uur per nacht.

Werkt het echt?

Voor sommige mensen wel, voor anderen merk je er weinig van. De psychiater van UW Medicine zegt dat het vooral kan helpen als het 's winters weinig daglicht is of als je verduisterende gordijnen gebruikt. Het hangt ook af van hoe je eigen klok op licht reageert. Sommigen worden juist te vroeg wakker door het licht, anderen niet snel genoeg.

De psychiater noemt ook een kanttekening: de kleur van het licht van een wake-up light, van rood naar geel, is niet goed onderzocht. Wees dus voorzichtig met de grote beloftes van fabrikanten. Wil je het juist donker houden, bijvoorbeeld omdat licht van buiten je wakker maakt? Lees dan beste slaapmasker.

Let op: een wake-up light is geen lichttherapielamp. Thuisarts noemt bij een winterdepressie een lamp van 10.000 lux die je elke ochtend een half uur gebruikt. Een wake-up light is bedoeld om zacht te wekken en geeft veel minder licht. Heb je weken last van een sombere stemming in de herfst en winter, praat dan met je huisarts.

Waar let je op bij het kiezen?

• Instelbare duur van de zonsopgang. Het licht begint vaak 30 minuten tot een uur voor je alarm. Wordt je al wakker van weinig licht, kies dan een kortere duur, zodat je slaap niet wordt ingekort.
• Een display dat 's nachts dimt of uit kan. Een fel cijfer naast je bed verstoort je slaap. Kijk of de helderheid van het display los staat van die van de lamp.
• Een gewoon alarm als back-up. Word je niet wakker van licht alleen, dan wil je een geluid dat na een paar minuten afgaat.
• Radio of geluiden. Fijn als je vogels of de radio wilt horen. Gebruik je ze toch niet, betaal er dan niet voor.
• Twee wektijden. Handig als jij en je partner op verschillende tijden opstaan, of als je weekenden anders zijn dan doordeweeks.
• Een zonsondergang. Sommige modellen laten het licht 's avonds langzaam uitgaan. Dat is een prettig ritueel, geen must.
• Wifi en app. Handig om tijden in te stellen, maar een extra ding dat kan haperen. Eenvoudig is vaak genoeg.

Kijk ook naar het aantal lux, de lichtsterkte, in de productbeschrijving. Fabrikanten noemen dit niet altijd. Zonder getal kun je niet vergelijken.

Is dit iets voor jou?

Een wake-up light past vooral bij:

• mensen die 's winters in het donker opstaan
• mensen met verduisterende gordijnen of een kamer zonder daglicht
• mensen die moeite hebben met een alarm dat je laat schrikken

Het past minder bij:

• mensen die al snel wakker worden van licht
• mensen die een vrij onrustige nacht hebben. Dan helpt een lamp niet, kijk dan naar je slaapgewoonten of je matras
• mensen die een tweede alarm nodig hebben omdat ze door alles heen slapen

Tip: probeer eerst gratis iets uit. De psychiater van UW Medicine adviseert om 's ochtends meer daglicht te krijgen, bijvoorbeeld met je bed bij een raam of een wandeling na het opstaan. Dat kost niets.

Voorbeelden per type

We hebben deze apparaten niet getest en geven daarom geen scores. De informatie komt uit de productbeschrijving.

• De Philips HF3519/01 is een klassiek wake-up light van Philips, het merk waar de meeste mensen bij denken.
• De Philips Somneo HF3654/01 is een uitgebreider Philips-model uit het duurdere segment.
• De Swiftvein Solara is een digitale lichtwekker die volgens de titel 30 geluiden heeft.
• De UPLY Smart Clock heeft volgens de titel een USB-oplaadpunt, een wekkerradio en vier alarmen.

Zo gebruik je hem goed

• Zet de wektijd op het moment dat je echt op wilt staan. Het licht begint al eerder.
• Zet hem op een plek waar het licht je gezicht bereikt, maar niet recht in je ogen schijnt.
• Houd in het weekend zo veel mogelijk dezelfde tijd aan. De Consumentenbond noemt het wisselende ritme van doordeweeks en weekend sociale jetlag.
• Dim 's avonds je lampen en leg je telefoon weg. Dat geeft je klok een duidelijk signaal.
• Slaap je onrustig door kou of warmte? Kijk dan naar je dekbed of een warmwaterkruik.

Heb je 's nachts wel een klein lampje nodig, bijvoorbeeld voor een kind of een gang naar het toilet? Lees dan beste nachtlampje over zacht en dimbaar licht.

Veelgemaakte fouten

• Verwachten dat het slaapproblemen oplost. Het wekt zacht, maar het verbetert je slaap niet.
• Te vroeg laten beginnen. Wordt je wakker van het eerste licht, dan wordt je slaap korter.
• Alleen op het licht vertrouwen. Zet altijd een back-upalarm.
• Betalen voor functies die je niet gebruikt. Radio, app en geluiden zijn leuk, maar geen reden voor een duurder model als je ze niet nodig hebt.
• Het verwarren met een lichttherapielamp. Dat zijn twee verschillende apparaten.

Conclusie

Een wake-up light kan het opstaan in de donkere maanden prettiger maken, maar het is geen wondermiddel. Slaap genoeg, kijk naar een instelbare duur, een dimbaar display en een back-upalarm, en kies geen functies die je niet gebruikt. Merk je na een paar weken niets, dan ligt het waarschijnlijk niet aan de wekker maar aan je slaap, en dan helpt een andere aanpak meer.

Bronnen

• Consumentenbond: Je biologische klok
• Thuisarts: Ik heb een winterdepressie
• UW Medicine, Right as Rain: Do Wake-Up Lights Actually Work?